Dick Speelpenning
SI Magazine - Maandblad over Melodieuze Rockmuziek
September 1991
Mark Kelly klinkt vrij duidelijk waar het de rechtvaardiging
van de keuze voor producer Chris Neil betreft: "Als we de
plaat met iemand anders hadden opgenomen was het uiteindelijke resultaat niet veel anders
geworden". Maar even daarvoor liet hij zich ontvallen dat de groep "bang
was om met Chris Neil in zee te gaan vanwege zijn pop-achtergrond". Als
producer Chris Neil de oorzaak is van de al dan niet bewuste koerswijziging richting het
grote publiek, want anders kun je de pop-plaat met symfonische trekjes die Holidays In
Eden is geworden toch niet noemen, is er nog hoop. Het feit dat de band zeer
tevreden is met het uiteindelijk behaalde resultaat geeft echter aanzienlijk minder reden
tot hoop. Want Marillion's zesde studioalbum mag dan op zich geen slechte plaat
zijn, voor een CD van een van de belangrijkste vaandeldragers van de symfo is het
resultaat toch teleurstellend.
Steve Hogarth en Mark Kelly in de verdediging tegen deze en
andere aanklachten. Het oordeel is aan de vele deskundige leden van de jury.
Steve, hoe is je eerste tour bevallen?
Hogarth: Heel erg goed. Het is tot nu toe sowieso een
fantastische tijd geweest. Het bevalt me prima bij de band. We gaan heel goed
met elkaar om en vooral de reacties van de fans waren veel vriendelijker dan ik in de
verste verte had durven hopen, niet alleen hier in Holland, maar overal ter wereld.
Tijdens ons vorige interview, vlak voor jullie optredens in Muziekcentrum Vredenburg
in Utrecht, was je nogal nerveus voor die confrontatie.
Hogarth: Inderdaad. Overal ter wereld zat ik elke avond te
wachten totdat ik opgeknoopt zou worden, maar elke avond voelde ik me al na twee songs
alsof ik altijd al deel van Marillion had uitgemaakt. Vooral Utrecht, Parijs en
Glasgow spanden de kroon waar het de warmte van de reacties van het publiek betrof.
Voor Glasgow was ik nog het meest bevreesd, want ik voelde me alsof ik in Fish' achtertuin
ging spelen. Ik ging als versteend het podium op omdat ik voorzag dat dat optreden
de moeilijkste zou gaan worden. Maar het publiek moet dat gevoeld hebben, want ze
waren dubbel zo luidruchtig als alle andere optredens in Groot Brittannië. Het
publiek heeft me er daar doorheen gesleept.
Was het inderdaad zo lastig als wel beweerd wordt om een bekende frontman op te
volgen?
Hogarth: Makkelijk is het in elk geval niet. Maar niemand
heeft het me moeilijker gemaakt. Ik werd voortdurend omringd met mensen die het me
zo makkelijk mogelijk maakten. Vooral de band natuurlijk. Ze hebben me nooit
onder druk gezet en me aan alle kanten geholpen, vooral met optredens.
Toen jullie vorig jaar in Ahoy optraden waren je ouders er ook. Waren ze trots
op je?
Hogarth: Ze vonden het prachtig, hoewel het natuurlijk wel
mijn Mum and Dad zijn. Ze vinden het bij wijze van spreken al schitterend
als ik in de badkamer zou zingen, laat staan voor zo'n zaal vol mensen. Maar ze
houden van ons soort muziek, ze vinden het niet alleen mooi omdat ik hun zoon ben.
Toen ik een jaar of zeventien was nam mijn vader me altijd al mee naar Yes en
Genesis. Mijn vader en moeder gingen in de jaren '70 regelmatig samen naar concerten
van Yes en Genesis. Ze hebben ook al hun platen. Ze vonden het een prachtige
avond, ook al omdat ik ze bij wijze van cadeautje over had laten vliegen. Ze vierden
die dag hun trouwdag, vandaar. Mijn moeder heeft zich letterlijk door ons optreden
heen gehuild. (Kelly begint hard te lachen). Van geluk dan. Dat zegt
overigens niet zoveel hoor, want ze begint al te huilen als je een reep chocolade voor
haar koopt.
Vriend en vijand zijn het erover eens dat je een uitstekende zanger bent, maar als
frontman moet je toch nog een stuk beter kunnen.
Hogarth: Fuck you! (Barst vervolgens in luid gelach uit).
Mag je dat wel opschrijven?
Vast wel.
Hogarth: Ach, als je me met Fish vergelijkt kan ik me dat wel
voorstellen. Maar vertel maar wat ik moet doen, dan zal ik het er in stoppen.
Van mij mag jullie hele show wel wat spontaner en losser zijn en als frontman geldt
dat dus ook voor jou.
Kelly: Ho, wacht even. Als betrokkene, insider zelfs, ben ik
het daar niet mee eens. Soms zegt Steve voor de vuist weg hele leuke dingen tussen
de nummers door. Als ik dan zeg dat hij die teksten er in moet houden wil hij dat
juist niet. Steve wil zeggen wat hij op een bepaald moment wil zeggen en niet wat
hij de vorige avond al gezegd heeft. Hij wil geen type Phil Collins worden.
Niet dat ik iets tegen Phil Collins heb, maar dat is wel iemand die elke avond exact
dezelfde dingen opexact dezelfde momenten zegt. Trouwens, Fish heeft ook zo'n
golfbeweging gehad. Eerst zei hij avond aan avond dezelfde dingen totdat hij in de
gaten kreeg dat hij een parodie op zichzelf aan het worden was. Later ging hij weer
spontaan dingen zeggen, en toegegeven, daar was hij heel sterk in. Maar als zanger
liet hij soms heel wat te wensen over. Verschillende mensen hebben nu eenmaal
verschillende kwaliteiten. Ik prefereer een band met een zanger die in de eerste
plaats goed zingt. Als je een komiek wil zien moet je naar de schouwburg gaan.
Ik doel niet alleen maar op aankondigingen.
Hogarth: Als zanger, maar ook als performer leer ik nog dagelijks.
Ik ben het wel met je eens, ik voel dat ik nog veel beter kan en hopelijk blijft
dat zo. Bij een lange tour begin je blanco en heel spontaan. Op een gegeven
moment doe je iets dat goed werkt en dat hou je er in. Het wordt dus steeds beter,
omdat je de beste stukjes in je show verwerkt. Maar halverwege de tour heb je ook
dat al vijf avonden achter elkaar gedaan en krijg je het gevoel dat je een acteur begint
te worden. Dat is een val waar je niet in wilt trappen, dus ga je dan opzettelijk
alles vermijden dat het goed doet bij het publiek, omdat je dat zat wordt. Naarmate
je performance spontaner wordt, wordt-ie ook zwakker.
Kelly: Bovedien zit je vast aan de set. We móeten wel, je
kunt niet aan het publiek gaan vragen welke songs ze op dat moment willen horen.
Waarom eigenlijk niet?
Kelly: Okee, sommige bands doen dat, maar dat is altijd bij
optredens op kleinere schaal. We hebben te maken met een licht- en geluidstechnicus.
Als we tijdens de show spontaan Easter zouden gaan spelen als The King
Of Sunset Town gepland staat zouden ze onmiddellijk in paniek raken en gaan roepen: "what
the fuck's going on?" We hebben die vastigheid in de set nodig. We moeten songs
in een bepaalde volgorde spelen, anders gaat het gewoon mis.
Dat kan ik begrijpen, maar waarom kunnen jullie tijdens zo'n tour de set niet vaker
veranderen? Dan vermijd je het risico dat later in de tour de show zo
geprogrammeeerd overkomt.
Kelly: Dat doen we ook, maar niet zo vaak. Zoveel speelruimte
hebben we niet. We spelen de nieuwste plaat vrijwel helemaal en dan nog een handvol
sterke songs van eerdere albums. We kunnen eventueel wat wisselen met twee of drie
songs, maar niet met een heel stel. Om te beginnen zou je die allemaal moeten
instuderen en ik kan je wel zeggen dat dat er bij ons toch niet van komt. En om op
Steve terug te komen, als frontman is hij al heel erg gegroeid. Als ik naar mijn
eigen eerste optredens kijk... Het was geloof ik mijn tweede optreden, we waren support
voor een zaal met pakweg tweeduizend mensen, en ik was werkelijk als de dood.
Terwijl ik als toetsenman toch op de achtergrond blijf. Stel je dan de frontman voor
en dan voor een zaal met vele duizenden mensen die allemaal speciaal voor jou komen.
Ik akn je vertellen dat dat een behoorlijke druk is. Als je dan ook nog eens een
bekende persoonlijkheid moet opvolgen is dat niet niks. Maar Steve is een stuk
zelfverzekerder geworden, je zult bij de komende tour het verschil wel kunnen zien met
bijvoorbeeld onze optredens in Utrecht.
Jammer, want die waren nu juist zo goed vanwege die ongedwongen sfeer die er heerste.
In de zaal, maar ook op het podium. Een heel verschil met jullie optreden in
Ahoy tijdens diezelfde tour.
Kelly: Die optredens in Utrecht waren ook voor ons heel speciale
avonden. Als je een half jaar achter elkaar vijf of zes optredens per week doet mag
je niet verwachten dat ze allemaal zo zijn. Als elke avond zo fantastisch zou zijn
zouden ze daardoor juist weer gewoon worden. Snap je wat ik bedoel? Sommige
avonden voelen we zelf ook dat er iets magisch gebeurt. Andere avonden is het gewoon
minder, misschien Ahoy' ook wel, hoewel ik vond dat het toen heel goed ging. Maar
misschien was het wel tè goed, niet menselijk genoeg meer.
Steve: (lachend): We hoeven ons toch niet te verontschuldigen
voor onze perfectie? Weet je wat het probleem is met dat soort optredens?
Shows van die grootte worden haast intimiderend. Iedereen op het podium wil juist
daar z'n beste beentje voorzetten en zeker geen missers begaan. Als dat lukt kan het
inderdaad clean overkomen.
Kelly: Je had er onlangs bij moeten zijn toen we een acoustische
set hebben gespeeld, dat had je prachtig gevonden. Het was verre van perfect, maar
het had wel iets heel speciaals. Zeven songs met alleen acoustische zessnarige en
twaalfsnarige gitaar, toetsen en zang. We hebben zelfs Holloway Girl gespeeld,
acoustisch, kun je je dat voorstellen? We zijn ons wel degelijk bewust dat muziek
iets levends is, we zijn geen machines en dat willen we ook niet zijn
Laten we het hebben over jullie nieuwe CD Holidays In Eden. Ik dacht dat jullie
weer met Chris Kimsey wilden gaan werken, die Misplaced Childhood en Clutching At Straws
heeft geproduceerd. Waarom hebben jullie uiteindelijk toch voor Chris Neil gekozen,
die toch bekend staat om zijn op singles gerichte aanpak?
Kelly: We hebben met Kimsey gepraat, maar hij bleef ons maar aan het
lijntje houden. Wij zaten maar te wachten, maar we moesten in januari wel beginnen.
We hebben hem toen een contract voorgelegd om hem te dwingen ja te zeggen, maar dat
wilde hij niet tekenen. Toen was het voor ons simpel over en sluiten en zijn we bij
Chris Neil terecht gekomen. In feite was dat onze mazzel. We hadden voor Seasons
End op aanradenvan Nick Davis (uiteindelijke producer van die plaat, DS) al met hem
gesproken, maar we waren bang om met hem in zee te gaan vanwege zijn pop-achtergrond.
Omdat Steve toen net bij de band was wilden we niet nóg een extra verandering,
zeker niet richting popsongs. Als Chris Neil ons toen had geproduceerd had iedereen
Steve de schuld gegeven: "Nieuwe zanger, complete koerswijziging, schuld van de
zanger". Vandaar dat we toen van hem hebben afgezien, maar nu dachten we dat
het wel kon. Toen we bij Chris aanklopten dacht hij eerst dat we hem niet konden
uitstaan, maar we hebben hem uitgelegd dat we alleen dachten dat hij minder geschikt zou
zijn geweest voor Seasons End. En onze bezorgdheid dat hij ons in een popband wilde
veranderen bleek ongegrond. Wat ons opviel was dat hij ons zo vreselijk graag wilde
produceren. Hij heeft een zoon van een jaar of zeventien die ons al sinds Misplaced
Childhood volgt en al onze platen heeft. Chris zei dat hij wel er een fantastische
plaat van móest maken, omdat zijn zoon hem zou vermoorden als hij het zou verknallen.
Het was heel fijn wekren met hem en hij heeft het beste in ons naar bovengebracht.
Ook wat betreft de langere tracks. We waren een beetje bevreesd dat hij alles
wilde inkorten zo dat het als single kon dienen, maar dat was gelukkig helemaal niet zo.
Al zijn suggesties waren dingetjes waar we het helemaal mee eens waren, we hoefden
niet in gevecht met hem. En vooral met de kortere nummers die we hadden geschreven,
de mogelijke singles, of om eens een vies woord te gebruiken, de commerciëlere songs,
heeft hij goed werk verricht. Met Cover My Eyes bijvoorbeel, maar ook met No
One Can en Dryland.
Hogarth: Zijn inbreng was heel goed, vooral met zaken als de
overgangen tussen coupletten en refreinen. Dingen die we zelf over het hoofd zouden
zien als we onszelf zouden produceren. Het is goed om iemand te hebben met verstand
van zaken die zegt wanneer iets vibe heeft. Vooral in een later stadium van
opnemen, met overdubs en achtergrondzang, verdient een producer zijn geld.
Jullie zijn vorig jaar door onze lezers tot favoriete band gekozen.
Kelly: Fantastisch!
Hogarth: Ik ben benieuwd wat ze over een jaar van ons vinden, of
we gezakt zullen zijn.
Dat zou me op zich niet verbazen...
(Beiden beginnen enigszins onzeker te lachen).
Laten we wel zijn, Holidays In Eden is toch stukken minder symfonisch en herkenbaar
dan al jullie voorgaande platen. Was dat jullie eigen keuze of is dat Chris' invloed
geweest?
Kelly: Het beste antwoord dat ik kan geven is een beetje van beide.
Wij hebben natuurlijk de songs geschreven. Als we de plaat met iemand anders
hadden opgenomen was het uiteindelijke resultaat niet veel anders geworden. De sound
van de plaat is natuurlijk moderner dan je van ons gewend bent, misschien dat het daarom
ook wat minder progressief lijkt.
Hogarth: Chris heeft vooral zijn bijdrage geleverd aan songs die
tot singles konden uitgroeien. Hij zei vaak (slaat hard in zijn handen): "dit
is een geheide single". Dat is natuurlijk ook zijn achtergrond. En in
zekere zin verwachtten we dat ook van hem. Het heeft weinig zin een nummer op single
uit te brengen als het niet klinkt als een single. Een single moet airplay
krijgen. Je moet daarom een paar bewuste beslissingen nemen. Je moet niet
alleen geen singles schrijven, als je een nummer schrijft dat klinkt als een single moet
je het ook onmiddellijk weggooien. Je wilt namelijk geen singles schrijven en als
die singles zouden kunnen worden moet je gaan proberen er alles uit te halen wat er in
zit, zodat ze ook werken als single. Dat is wat we wilden en dat is ook gedeeltelijk
waarom we Chris ingehuurd hebben. En met success. Waar we wel bang voor waren
dat hij typische album-tracks zou willen veranderen, maar persoonlijk vind ik niet dat dat
gebeurd is. Neem Splintering Heart of The Party,dat vind ik
typische album-tracks.
Inclusief het slot vande plaat (This Town, The Rakes Progress en100 Nights) heb je het
daarmee danook wel gehad. De rest zijn stuk voor stuk potentiële singles: simpel en
commercieel.
Kelly: Ach, dat fantaseer je maar. Simpel zeg je? Ons
meest symfonische plaat was waarschijnlijk Misplaced Childhood, maar het is een feit dat
die plaat het simpelste stuk muziek is dat we ooit geschreven hebben. Er zit een
aantal muzikale ideeën achter die plaat die vrijwel de hele plaat zíjn.
Met simpel doel ik meer op het feit dat er binnen al die songs veel minder
verschillende sfeertjes en overgangen zijn. Het is toch vooral het beter
meefluit-werk. Ik mis meer typische Marillion-songs van het kaliber The Space of
Splintering Heart, nummers waar wel veel in zit.
Hogarth: Dat klopt. Deze plaat bevat ook meer kortere songs.
Dat is gewoon zo gegroeid en geen bewuste beslissing geweest. Wat een
volgende plaat brengt hangt helemaal af van wat we op dat moment schrijven. Holidays
In Eden is géén bewuste koerswijziging.
Was het schrijfproces voor deze plaat net zo gemakkelijk als voor Seasons End, toen
jullie zo'n beetje in een week de complete plaat in elkaar draaiden?
Kelly: Nee, het was deze keer heel hard werken. We hadden
ditmaal ook nog niks voor we begonnen. Voor Seasons End, nog voordat Steve bij de
band kwam, hadden we al heel veel muziek, ook nog uit de tijd dat we met Fish in Schotland
zaten. Bovendien had Steve heel veel aanvullende ideeën. Het voornaamste dat
we moesten doen was de plaat construeren uit de stukken die we hadden.
Hogarth: In plaats van de stukjes en beetjes te verzamelen
moesten we ze nu eerst nog maken.
Je hebt ditmaal alle teksten geschreven, op de titeltrack na. Kun je eens
uitleggen waar bijvoorbeeld The Party over gaat?
Hogarth: De hoofdpersoon is dan wel een meisje, maar het is puur
autobiografisch. Het gaat over mijn eerste echte feestje waar alerlei vreemde dingen
gebeuren. Via via kom je er binnen, je voelt je een vreemde tussen al die mensen.
Het is er donker, de muziek staat hard, er worden drugs gebruikt, mensen zijn
dronken. Aan de ene kant voel je je heel opgewonden, aan de andere kant ben je bang.
Het zijn dezelfde soort gevoelens die je hebt als je je maagdelijkheid kwijtraakt.
Het gaat letterlijk over iemands eerste feestje, figuurlijk gaat het over het
verlies van je maagdelijkheden. Meervoud, niet alleen in sexueel opzicht dus.
Die ervaringen hebben me ook in de rockmuziek gesleept. Toen ik voor het eerst Jimi
Hendrix hoorde had ik het zelfde gevoel. Zeer opwindend, maar ook met een voodo-sfeertje.
Het was bijna teveel van het goede. Rock heeft ook de aantrekkingskracht van iets
dat zowel gevaarlijk als opwindend is.